دانلود پاورپوینت آشنایی با مبانی روانشناسی انگیزش: مدل های انگیزشی و عوامل موثر بر هدف گذاری

درک اینکه چرا ما کارهایی را انجام می‌دهیم و چه نیرویی ما را به سمت جلو می‌راند، هسته اصلی روانشناسی انگیزش را تشکیل می‌دهد. این حوزه علمی به بررسی فرآیندهایی می‌پردازد که به رفتار ما نیرو می‌بخشند، آن را هدایت می‌کنند و در طول زمان تداوم می‌بخشند تا در نهایت به اهداف مورد نظرمان دست یابیم.

در بررسی مقدماتی مدل‌های انگیزشی، معمولاً با تفکیک میان انگیزه‌های درونی و بیرونی شروع می‌کنیم. انگیزش درونی زمانی رخ می‌دهد که فرد برای لذت خالص یا رضایت شخصی دست به فعالیتی می‌زند، در حالی که انگیزش بیرونی با پاداش‌های مادی یا اجتناب از تنبیه گره خورده است. مدل‌های سنتی‌تری مانند «سلسله مراتب نیازهای مازلو» بیان می‌کنند که انگیزش بر اساس اولویت‌بندی نیازها شکل می‌گیرد؛ یعنی تا زمانی که نیازهای فیزیولوژیک اولیه تأمین نشوند، فرد انگیزه‌ای برای دستیابی به خودشکوفایی نخواهد داشت. در مقابل، نظریه‌های مدرن‌تر مانند «نظریه خودمختاری» بر سه مؤلفه شایستگی، ارتباط و استقلال تأکید دارند و معتقدند که انگیزش پایدار زمانی شکل می‌گیرد که فرد احساس کند بر سرنوشت خود تسلط دارد و مهارت‌هایش در حال رشد است.

هدف‌گذاری صرفاً به معنای نوشتن یک آرزو روی کاغذ نیست، بلکه فرآیندی پیچیده است که با «خودکارآمدی» و «انتظار موفقیت» پیوند دارد. طبق نظریه هدف‌گذاری لاک و لاتهام، اهدافی که چالش‌برانگیز اما در عین حال مشخص و شفاف هستند، بیشترین میزان انگیزه را ایجاد می‌کنند. اهداف مبهم مانند «تمام تلاشم را می‌کنم» معمولاً به دلیل عدم وضوح، منجر به کاهش تمرکز می‌شوند. همچنین، عامل «بازخورد» نقش حیاتی در حفظ انگیزش دارد؛ چرا که فرد نیاز دارد بداند فاصله وضعیت موجود با وضعیت مطلوب چقدر است. اگر هدف بیش از حد سخت باشد، منجر به اضطراب و اگر بیش از حد آسان باشد، منجر به بی‌حوصلگی می‌شود، بنابراین یافتن «نقطه بهینه چالش» یکی از کلیات اساسی در مدیریت انگیزه است.

علاوه بر عوامل ذهنی، محیط پیرامون و فرآیندهای عصبی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در کلیات مبحث انگیزش دارند. سیستم پاداش در مغز که به طور عمده با انتقال‌دهنده عصبی «دوپامین» کار می‌کند، مسئول ایجاد اشتیاق اولیه و تکرار رفتارهای لذت‌بخش است. با این حال، تکیه صرف بر هیجان اولیه کافی نیست؛ چرا که انگیزش اغلب در مواجهه با موانع افت می‌کند. در اینجا مفاهیمی مانند «تاب‌آوری» و «کنترل ارادی» وارد عمل می‌شوند تا فرد بتواند علی‌رغم خستگی یا شکست‌های مقطعی، به مسیر خود ادامه دهد. شناخت این زیرساخت‌های بیولوژیک و محیطی به ما کمک می‌کند تا بفهمیم چرا برخی افراد در رسیدن به اهداف بلندمدت صبورتر هستند و چگونه می‌توان با تغییرات کوچک در محیط زندگی، سطح انگیزش روزانه را بهبود بخشید.