دانلود پاورپوینت نقش مهندسی فاکتورهای انسانی یا ارگونومی در طراحی محیط های کاری

مهندسی فاکتورهای انسانی به عنوان یک دانش میان‌رشته‌ای، بر بهینه‌سازی رابطه میان انسان، ماشین و محیط تمرکز دارد تا با شناخت محدودیت‌ها و توانمندی‌های بشری، سیستمی ایمن و کارآمد خلق کند.

در تحلیل مقدمات فیزیکی این علم، باید به این نکته توجه داشت که طراحی ارگونومیک مستلزم درک عمیق از “آنتروپومتری” یا ابعاد سنجی بدن انسان است. طراحی محیط کار نباید بر اساس یک فرد میانگین فرضی باشد، بلکه باید به گونه‌ای انعطاف‌پذیر طراحی شود که طیف وسیعی از کاربران (از صدک پنجم تا نود و پنجم جامعه) را پوشش دهد. این موضوع شامل تنظیمات دقیق ارتفاع سطوح کار، دسترسی‌های حرکتی برای جلوگیری از کشش بیش از حد عضلات، و طراحی صندلی‌هایی است که انحنای طبیعی ستون فقرات (لوردوز و کایفوز) را در حین فعالیت‌های طولانی‌مدت حفظ کنند. اگر این کلیات بیومکانیکی در چیدمان ایستگاه‌های کاری لحاظ نشود، فشار استاتیک بر بافت‌های نرم افزایش یافته و منجر به عوارض جبران‌ناپذیری نظیر سندرم تونل کارپال، فتق دیسک و التهاب تاندون‌ها می‌گردد که همگی ریشه در عدم انطباق ابزارهای فیزیکی با ساختار فیزیولوژیک بدن دارند.

در سطحی گسترده‌تر و با نگاه به ارگونومی شناختی، کلیات این دانش به چگونگی پردازش اطلاعات، حافظه، و استدلال در محیط‌های عملیاتی می‌پردازد. مهندسی فاکتورهای انسانی در اینجا وظیفه دارد تا “بار ذهنی” (Mental Workload) را مدیریت کند؛ به این معنا که چیدمان نمایشگرها، نحوه ارائه هشدارها در محیط‌های صنعتی و حتی سیستم‌های نرم‌افزاری اداری باید به گونه‌ای باشد که از اشباع حسی کاربر جلوگیری شود. در محیط‌های پرفشار، اگر طراحی محیط به گونه‌ای باشد که فرد مجبور به پردازش همزمان داده‌های متناقض یا مبهم شود، ضریب خطای انسانی به شدت بالا می‌رود. بنابراین، طراحی محیط کار ارگونومیک شامل بهینه‌سازی پارامترهای محیطی نظیر لوکس نوری مناسب برای جلوگیری از خستگی چشم، کنترل آلودگی صوتی جهت حفظ تمرکز عمیق، و حتی تنظیم دمای محیطی بر اساس نرخ متابولیک فعالیت‌های مختلف است تا پایداری روانی و دقت عملکردی کارکنان در بالاترین سطح ممکن حفظ شود.

پیاده‌سازی جامع مهندسی فاکتورهای انسانی در یک سازمان، مستلزم نگاهی سیستماتیک به ارگونومی سازمانی است که ساختارهای اجتماعی-فنی، خط‌مشی‌ها و فرآیندهای کاری را در بر می‌گیرد. این پارادایم طراحی، محیط کار را فراتر از یک فضای فیزیکی صرف، به عنوان یک زیست‌بوم پویا می‌بیند که در آن زمان‌بندی شیفت‌های کاری، فواصل استراحت و تعاملات تیمی باید با ریتم شبانه‌روزی (Circadian Rhythm) و نیازهای روانی انسان هماهنگ باشد. وقتی یک محیط کاری با تکیه بر این اصول طراحی می‌شود، نرخ حوادث ناشی از کار به حداقل رسیده، بهره‌وری به دلیل کاهش خستگیِ انباشته ارتقا یافته و فرهنگ سلامت‌محور در سازمان نهادینه می‌گردد. در واقع، سرمایه‌گذاری بر روی این جزئیات در مراحل اولیه طراحی یا بازسازی محیط‌های کاری، نه یک هزینه اضافی، بلکه یک راهبرد هوشمندانه برای تضمین پایداری نیروی انسانی و افزایش کارایی عملیاتی در بلندمدت محسوب می‌شود.